Ánh đất là gì?

Ánh đất, tiếng Anh là earthshine, là phần bóng tối không được chiếu sáng của Mặt Trăng lưỡi liềm. Khi bạn quan sát trăng lưỡi liềm ở những nơi ít ô nhiễm ánh sáng, bạn sẽ thấy được phần không được chiếu sáng của trăng lưỡi liềm.


Trăng non cùng ánh đất ở Trà Vinh, ánh đất là phần tối hơn do không được chiếu sáng. Đây là hình ảnh phơi sáng bằng máy ảnh, nên phần ánh đất có thể thấy rõ ràng. Nếu quan sát bằng mắt thường, bạn sẽ khó thấy hoặc thấy không chi tiết được như trong hình. Tác giả: Nhật Minh từ CLB Thiên văn học Trà Vinh (TAAC).
Trăng non cùng ánh đất ở Trà Vinh, ánh đất là phần tối hơn do không được chiếu sáng. Đây là hình ảnh phơi sáng bằng máy ảnh, nên phần ánh đất có thể thấy rõ ràng. Nếu quan sát bằng mắt thường, bạn sẽ khó thấy hoặc thấy không chi tiết được như trong hình. Tác giả: Nhật Minh từ CLB Thiên văn học Trà Vinh (TAAC).

Tại sao lại có ánh đất? Mặt Trăng cũng là một khối cầu như Trái Đất, và cũng được chiếu sáng bởi ánh sáng nhận được từ Mặt Trời. Và bất cứ lúc nào, Mặt Trăng hay Trái Đất cũng có một nửa được chiếu sáng, và một nửa không được chiếu sáng.

Khi Mặt Trăng ở pha trăng khuyết, từ Trái Đất bạn chỉ quan sát được một ‘mảnh’ được chiếu sáng của Mặt Trăng. Phần tối còn lại chính là ánh sáng từ Trái Đất phản xạ ngược lên Mặt Trăng. Và đó là lý do nó được gọi là ánh đất, nghĩa là Ánh sáng phản xạ từ Trái Đất.

Ánh sáng từ Mặt Trời chiếu đến Trái Đất, rồi ánh sáng từ Trái Đất phản xạ lên Mặt Trăng, tạo thành Ánh đất. Đồ họa: Ftvh – Vũ trụ trong tầm tay.
Ánh sáng từ Mặt Trời chiếu đến Trái Đất, rồi ánh sáng từ Trái Đất phản xạ lên Mặt Trăng, tạo thành Ánh đất. Đồ họa: Ftvh – Vũ trụ trong tầm tay.

Ngoài earthshine, còn một khái niệm chung của hiện tượng này được gọi là planetshine. Tương tự như earthshine, thì planetshine là hiện tượng xảy ra khi ánh sáng Mặt Trời đến một hành tinh và phản xạ lại vệ tinh của hành tinh đó, vệ tinh sẽ được chiếu sáng một ánh sáng mờ nhạt được phản chiếu từ hành tinh chủ và người quan sát ở hành tinh chủ sẽ thấy được planetshine.

Danh họa Leonardo da Vinci đã vẽ và giải thích hiện tượng này từ khoảng năm 1506 tới năm 1510 trong bộ sách khoa học Codex Leicester của ông.